2e Afspraak

Mama en ik zitten in de wachtkamer voor onze tweede afspraak bij de huisarts.

We zijn iets te vroeg. Naast elkaar zitten we in de wachtkamer, tussen andere mensen die wachten op hun beurt. Ik weet niet goed waar ik moet kijken. Mijn blik blijft hangen op onze schoenen.

Mama draagt haar gouden sandalen. Ik heb vandaag gekozen voor comfort: mijn vertrouwde instappers. Ze zijn eigenlijk voor in huis, maar vandaag heb ik besloten om ze als schoenen buiten te dragen.

Er zit onrust in mijn lichaam.

Ik pak mijn telefoon en maak een foto van onze voeten. Ik besluit dat ik alle momenten in dit traject wil vastleggen. Gewoon met mijn mobiel. Simpele foto’s. Op dat moment weet ik nog niet waarom, of wat ik er ooit mee zal doen. Maar ik voel dat ik niets wil vergeten.

Inmiddels heb ik me verdiept in euthanasie. Ik lees alles wat ik kan vinden. Toch mis ik de verhalen van mensen die dit proces écht hebben meegemaakt. Hoe ziet zo’n traject eruit? Waar loop je tegenaan? Wat moet je wel doen? Wat juist niet?

Hoe ga je met deze situatie om. Hoe voelt dat? Wat doe ik met mijn gezin? Mijn werk?

En hoe leef je met iemand van wie je weet dat je misschien op korte termijn afscheid gaat nemen? Ik wil mijn mama helemaal niet verliezen.

Levend verlies.

Het voelt eenzaam. Mijn hoofd maakt overuren. Ik ben zo ontzettend bang om mijn mama te verliezen. Veel te bang. Ik ben er nog helemaal niet klaar voor.

Zal je daar ooit klaar voor zijn?

We weten nog helemaal niets, spreek ik mezelf in gedachten toe. Dus maak je nu nog niet druk.

Dan loopt de huisarts de wachtkamer in.

“Mevrouw Van Heuveln?”

Het klinkt afstandelijk. Een achternaam die door de ruimte klinkt, alsof mijn moeder hier voor het eerst komt met een onschuldige klacht. Alsof we hier zitten voor zweetvoeten of een pijnlijke knie.

Maar we zitten hier voor haar grootste wens.

Voor de dood.

Bij de vorige afspraak hadden we afgesproken dat mama eerst alleen met de huisarts zou praten. Daarna zou hij mij erbij halen.

Niet veel later gaat de deur weer open.

“Kom je erbij?”

Voor de tweede keer neem ik plaats op die harde, ongemakkelijke stoel.

“Ik heb uw moeder eerst alleen gesproken,” zegt de huisarts. “Ik wilde weten of zij zich de vorige afspraak nog herinnerde. Dat deed ze heel duidelijk.”

“Dat is fijn,” antwoord ik.

Sinds de vorige afspraak vertelt mama aan iedereen dat ze euthanasie krijgt. Terwijl we nog helemaal aan het begin van het traject staan.

Ondanks dat ze mij heeft gevraagd het niet aan haar broers en zussen te vertellen, vertelt ze het wel aan de buren. Aan de mensen van de dagbesteding. Aan de gym. Aan iedereen die het maar wil horen.

Soms neemt ze zelfs al afscheid.

Het maakt me verdrietig. En onrustig. Alsof zij al verder is dan ik.

De huisarts kijkt ons aan.

“Ik heb overleg gehad met het Expertisecentrum Euthanasie en met collega’s.”

Mama en ik luisteren aandachtig.

Ik schuif mijn handen onder mijn bovenbenen. Waarom weet ik niet. Misschien om ze stil te houden. Misschien omdat ik houvast zoek. De stoel voelt ineens nog harder.

Dan kijkt hij mijn moeder aan.

“Ik verleen mijn medewerking aan uw verzoek.”

Op dat moment voel ik mijn handen niet meer.

Mijn lichaam wordt loodzwaar.

Zelfs mijn comfortabele instappers lijken ineens blokken beton.

De huisarts praat verder. We moeten zorgvuldig te werk gaan. Iedere stap moet kloppen. Alles moet goed worden vastgelegd. Hij vertelt dat dit traject ook voor hem veel vraagt.

Mama knikt.

“U heeft geleerd om mensen beter te maken,” zegt ze.

“Dat klopt,” antwoordt hij. “En juist daarom moet alles volgens de wet verlopen. Ik wil dit zorgvuldig doen.”

Ik probeer ieder woord op te slaan.

Voor nu volgen er gesprekken met de casemanager, een arts ouderengeneeskunde en een SCEN-arts. Daarnaast blijven er gesprekken met de huisarts.

Ook krijgt mama een belangrijke opdracht.

Ze moet een brief schrijven.

Een brief waarin ze zelf beschrijft waarom haar lijden voor haar uitzichtloos en ondraaglijk is. Die brief nemen we volgende week mee.

Daarna staan we op.

We wensen de huisarts een fijn weekend.

Alsof we zojuist een heel gewoon consult achter de rug hebben.

Communicatie en gewoontes staan steeds vaker haaks op wat er werkelijk gebeurt.

Ik vind het ingewikkeld.

Buiten stappen mama en ik in mijn auto.

We pakken elkaars hand vast.

We kijken elkaar aan.

Mama begint te huilen.

En ik huil ook.

“En nu?” vraagt ze.

“Ik breng je naar de club,” zeg ik.

De dagbesteding.

“Je bent nog net op tijd voor de koffie.”

“Dat is fijn,” zegt mama. “Even afleiding. Even iets anders.”

Ik breng haar naar de verdieping waar de groep van mama zich bevindt.

Zodra ik in mijn auto zit, barst ik los.

In de auto schreeuw ik.

Ik huil.

Ik vloek.

Alles wat in mij zit, komt eruit.

Kloteziekte.

Waarom mijn mama?

Waarom wij?